चिवतन / चिवतनको एक सामुदायिक वनमा फेला परेको सुजिता भण्डारीको श’वको पोस्टमार्टम रिपोर्टबाट मृ’त्युको कारण खुल्न सकेको छैन।
प्रारम्भिक रिपोर्टअनुसार भण्डारीको ह’त्या वा आ’त्मह’त्या प्रमाणित गर्ने कुनै चिह्न फेला नपरेको पोस्टमार्टममा संलग्न त्रिवि शिक्षण अस्पतालका डाक्टर गोपाल चौधरीले बताए।
‘श’व चिरफार गरेर हेर्दा बाहिरी-भित्री कुनै चोटपटक छैन,’ डा. चौधरीले मंगलबार सेतोपाटीसँग भने, ‘चो’टपटक नदेखिएपछि हत्या नै हो भनेर भन्न सकिँदैन। आ’त्मह’त्या हो कि भनेर शंका पनि गरेका थियौं तर त्यसलाई साबित गर्ने प्रमाण अहिलेसम्म भेटेका छैनौं।’
उनका अनुसार आ’त्मह’त्याका लागि घाँटी कस्सिएको हुनुपर्छ, जसको चिह्न पोस्टमार्टममा देखिएको छैन। ‘वि’ष सेवन गरेको पनि हुन सक्छ तर अहिले त्यसको निर्क्यौल गर्न सकिएन,’ उनले भने।
भण्डारीको श’वनजिकै सिसाको बोतलमा पतेरो मार्न प्रयोग गर्ने विष भेटिएको प्रहरीले जनाएको छ।त्यस्तै, भण्डारीको ब’लात्कार भएको हुनसक्ने शं’का पनि पोस्टमार्टमको प्रारम्भिक रिपोर्टबाट पुष्टि नभएको उनले बताए। ‘उहाँको योनीमा ब’लात्कार भएको कुनै संकेत देखिँदैन,’ चौधरीले भने।
ह’त्या वा आ’त्मह’त्या दुवै पुष्टि नभएपछि भिसेरा (मुटु, कलेजो र फोक्सो) परीक्षण गर्न नमूना संकलन गरिएको उनले बताए। ‘त्यो नमूना हामीले प्रहरीलाई दिएका छौं, उहाँहरूले कहाँ परीक्षण गर्नुहुन्छ त्यो म भन्न सक्दिनँ,’ चौधरीले भने, ‘भिसेरा रिपोर्ट आएपछि भण्डारीको मृ’त्युको कारण प्रस्ट हुन्छ।’त्रिवि शिक्षण अस्पतालले भण्डारीको श’व पोस्टमार्टम गर्न तीन सदस्यीय टोली गठन गरेको थियो। टोलीमा डा. चौधरीसहित डा. मणिराज महर्जन र डा. युजिन डोल्मा छन्।
डा. चौधरीका अनुसार भण्डारीको देब्रे हात, देब्रे खुट्टा र दाहिने खुट्टामा घा’उहरू देखिएका छन्। डिप्रेसनको औषधि खाइरहेका व्यक्तिमा त्यस्ता घा’उ देखिनसक्ने हुँदा त्यही आधारमा कुनै निर्क्यौलमा पुग्न नसकिने उनले बताए।’हातखुट्टामा देखिएको घाउ मृ’त्युको कारण होइन,’ उनले भने, ‘यसको पनि यकिन कुरा भिसेरा रिपोर्टबाट थाहा हुनेछ।’पोस्टमार्टम रिपोर्टबाट भण्डारीको पाठेघर ‘खाली देखिएको’ जानकारी पनि उनले दिए।
चिवतन राप्ती नगरपालिका-३ की भण्डारी असार ११ गतेदेखि हराइरहेकी थिइन्। उनको शव राप्ती नगरपालिका-३ को ब्रह्मस्थली सामुदायिक वनमा आइतबार साँझ फेला परेको थियो। निगुरो र च्याउ टिप्न गएका स्थानीयले भण्डारीको श’व देखेका थिए। नचिनिने खालले सडेको श’व देखेपछि उनीहरूले प्रहरीलाई खबर गरेका थिए।भण्डारीको घरबाट ३० मिनेट गाडी चढेपछि ३० मिटरजति पैदल हिँडेर श’व भेटिएको जंगल पुगिन्छ।
खबर पाएपछि आइतबार नै प्रहरी टोली घ’टनास्थल पुगेको थियो। सोमबार मुचुल्का उठाएर जिल्ला प्रहरी कार्यालय चितवनको टोली राजमार्गसम्म आइपुगेको थियो। तर स्थानीयले अवरोध गरी प्रहरी टोलीलाई राजमार्गमै छेके। प्रहरीले घ’टनाको सत्य-तथ्य सार्वजनिक गर्ने सर्तमा स्थानीयलाई सहमतिमा ल्याएर श’व परीक्षण गर्न काठमाडौं पठाउने निर्णय गर्यो। भण्डारीको श’व मंगलबार बिहान ११ बजे शिक्षण अस्पताल ल्याइएको थियो।
प्रहरीले सुजिताको श’व भेटिएको स्थानबाट करिब ५० मिटर तल उनको मोबाइल सेट फेला पारेको छ।चितवनका प्रहरी प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक ओम अधिकारीले श’व प्राप्त भएको स्थानमा मंगलबार खोजी गर्दा सिमकार्ड नभएको मोबाइल सेट फेला परेको बताए।
‘भिरको खोल्सोमा श’व भेटिएको थियो, त्यो खोल्सोबाट तल-तल माटो, ढुंगा, गिट्टी पन्छाउँदै खोजी गर्दा पुरिन लागेको अवस्थामा मोबाइल भेटियो,’ उनले भने, ‘यसले पनि हामीलाई अनुसन्धानमा सघाउने छ।’एसपी अधिकारीले सुजिताले आफू अप’हरणमा परेको जानकारी परिवारका सदस्यलाई गराएको कुरा मिडियामा आएको र आफूहरूलाई पनि जानकारी गराएको भए पनि अहिलेसम्म पुष्टि हुन नसकेको बताए।
‘अप’हरण नै रहेछ भने पनि त्यो सामान्य रूपमा देखिने खालको अ’पहरण नहुन सक्छ तर हामीले अहिलेसम्म उनले परिवारका सदस्यलाई अ’पहरणबारे जानकारी गराएको ठोस प्रमाण पाएका छैनौं,’ उनले भने, ‘अनुसन्धान चलिरहेकाले कुरा के हो अहिल्यै भन्न सकिन्नँ।’असार ११ गते बिहानै घरबाट निस्किएकी सुजिताले दिउँसो दिदी कवितालाई आफू अप’हरणमा परेकाले बचाउन आग्रह गरेको परिवारका सदस्यहरूले बताउँदै आएका छन्।
भण्डारीको श’व भेटिएपछि स्थानीयले राजमार्गमा अवरोध गरेर श’वलाई पोस्टमार्टममा लैजान दिएका थिएनन्।सोमबार ८ घन्टाभन्दा लामो अ’वरोधपछि प्रहरीले श’वलाई काठमाडौं पठाएको थियो। मंगलबार पनि स्थानीयले राप्ती नगरपालिकाको राजमार्ग क्षेत्रमा प्रदर्शन गरेका थिए।
प्रदर्शनले उग्र रूप लिने देखेपछि जिल्ला प्रशासनले राप्ती नगरपालिकाको लोथरपुलदेखि डडुवासम्मको राजमार्ग क्षेत्रमा २४ घन्टाका लागि लामो दुरीका यातायातका साधन मात्रै चल्ने गरी ‘कर्फ्यू’ आदेश जारी गरेको छ।
त्यसैगरी कोरोना भाइरसको सं’क्रमण अहिले वि`श्वकै सबैभन्दा ठूलो चि’न्ता`को विषय बनेको छ ।लगातार बढ्दै गएको सं’क्रमणका कारण देशका हरेक कुरामा प्रभाव पार्न थालेको छ ।यो भाइ`रसले विशेष गरेर स्वास्थ`लाई गहिरो रुपमा असर पुऱ्याइ`रहेको छ ।
नेपालमा समेत सं’क्र`मण फैलने क्रममा तिब्रता आएको छ ।नेपालका कतिपय अस्प`तालहरुमा बेड खाली नभएका समा`चारहरु सार्व`जनिक भैरहेका छन् भने अक्सी`जनको अभावका कारण बिस्तारै मृ`त्युदर समेत बढ्न थालेको छ ।सं’क्रमणका कारण मृ’त्युको तथ्यांक पनि बढ्न थालेको छ ।विभिन्न स्थान`हरुमा सं’क्रमण पुष्टिको बारेमा कोरोना वरीक्षण पनि हुन सकि`रहेको छैन ।
यस्तै अवस्थालाई ध्यान दिँदै डाक्टरले मानिस`हरुलाई उनीहरुको स्वास्थ्यको बारेमा थाहा पाउनका लागि ६ मिनेटको वाक टेस्ट गर्ने सल्लाह दिएको छ ।विशे`षज्ञका अनुसार यस प्रकारको उपाय`बाट आफ्नो स्वास्थ्य र श`रीरमा अक्सी`जनको स्थितिको बारेमा सजिलै थाहा पाउन सकिन्छ ।
के हो ६ मिनेटको परीक्षण प्रकृया ?
विशे`षज्ञका अनुसार कोरोनाको दोस्रो लहरमा मानिस`हरुमा सास सम्बन्धि समस्या धेरै देखिएको छ ।परी`क्षणको अभावमा धेरै मानिस`हरुलाई संक्र`मण भएको धेरै समय`सम्म पनि थाहा हुँदैन र अचा`नक उनीहरुलाई समस्या भएको मह`सुस हुन शुरु हुन्छ । त्यस्ता मानिसको घरमा नै अक्सी`मीटरको उपयोग गर्दै श`रीरमा अक्सीजन सेचुरेश`नको प`रीक्षण गरि`रहनु पर्छ ।
६ मिनेटमा गरिने कस्तो परीक्षण ?
विशेषज्ञका अनुसार जुन मानिस`लाई कोरोनाको लक्षण मह`सुस भइरहेको छ, उसको प्रार`म्भिक रुपमा घरमा नै आफ्नो स्वा`स्थ परीक्षण गर्न सकिन्छ ।त्यसका लागि स`बैभन्दा पहिला अक्सी`मीटरको प्रयोगले सेचु`रेशन हेर्नु पर्छ र त्यसपछि ६ मिनेटसम्म नरोकि|कन सामान्य गतिमा हिंड्नु पर्छ ।६ मिनेट`पछि यदि अक्सीजनको स्तर ३ देखि ४ अंक भन्दा तल झऱ्यो भने त्यो व्यक्ति साव|धान हुनु आवश्यक हुनु पर्छ ।
उदाहरणका लागि पहिलो परीक्षमा अक्सी`मीटरको रिडिङ ९५ देखिएको छ भने ६ मिनेटसम्म हिँडे पछिको परीक्ष`णमा यदि घटेर ९२ भयो भने सतर्क हुनु आवश्यक छ । यसले फोक्सो`को स`मस्या र शरीरमा अक्सी`जनको कमीको संकेत दिएको हुन सक्छ ।त्यस्ता मानिसले तुरुन्त कोभिड परीक्ष`ण गराएर उचित उपचारको शुरुवात गर्नु आवश्यक छ ।
कस्ता व्यक्तिले यस्तो परिक्षण गर्नु हुँदैन ?
डाक्टरका अनु`सार जुन मानिसमा आस्थमा (दम) को समस्या छ, उसले यस्तो परिक्षण गर्नु हुँदैन ।यसबाहेक ६० वर्षभन्दा बढि उमेरका व्यक्तिले ६ मिनेटको ठाउँमा ३ मिनेट हिंडेर यस प्र`कारको परीक्ष`ण गर्न सक्छन् ।यस प्रकारको परीक्ष`णको माध्यम`बाट अक्सी`जनको कमी पत्ता लगाएर सही समयमा विरामीलाई अस्प`तालमा भर्ना गर्न सहयोग पुग्छ ।
अक्सीजनको स्तर बढाउने उपाय – विशेषज्ञका अनुसार यदि कुनै विरामीलाई फोक्सोमा स`मस्या देखिएको छ र उस`लाई तुरुन्त अक्सीजन प्राप्त हुन सकेन भने घरमा नै केही उपाय`लाई प्रयोगमा ल्याउन सकिन्छ ।
त्यस्ता विरामी`लाई कम्तिमा १ देखि २ घण्टा घोप्टे परेर सुत्न लगाउनु पर्छ ।यस्तो गर्दा फोक्सोलाई आराम प्राप्त हुन्छ र अक्सीज`नको स्तरमा सुधार हुन्छ ।
