काठमाडौँ । नेपाली क्रिकेट । यो नाम सुन्नेबित्तिकै धेरैका मनमा एकैपटक आशा, संघर्ष, अनि कहिलेकाही त आक्रोश र निराशाका लहरहरू उर्लिएर आउँछन् ।
तर, त्यसभित्रै एउटा अदृश्य तागत छ, जसले लाखौं क्रिकेटप्रेमीलाई सधैं बाँधेर राखेको छ । यो कथा हो, एउटा सानो राष्ट्रको क्रिकेटको मैदानमा ठूला सपना बोकेका खेलाडीहरूको, जसले हरेक उतारचढावलाई मुसुक्क हाँसेर सामना गरेका छन् । र, यस कथाको पछिल्लो अध्यायमा, हामी देख्छौं एक समयका नायक, सन्दीप लामिछानेको पुनरागमन, जसले नेपाली क्रिकेटको मुहारमा फेरि खुसी फर्काउने संकेत दिएको छ ।

सन्दीप लामिछाने, एक समय नेपाली क्रिकेटको पर्यायजस्तै थिए । उनको जादुमय लेग स्पिनले विश्वभरका ब्याट्सम्यानहरू चकित पर्थे । नेपालको नाम अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मञ्चमा चिनाउन उनको योगदान अतुलनीय छ। आईपीएलदेखि बिग ब्याशसम्म, सन्दीपको नामले नेपाली क्रिकेटप्रेमीको छाती गर्वले फुल्थ्यो। तर, समय सधैं एकनासको हुँदैन। पछिल्ला केही वर्ष उनका लागि परीक्षाको घडी बनेर आए।

मैदानबाहिरका उतारचढावले उनको खेलमा मात्र होइन, मनोबलमा पनि गहिरो असर पा¥यो। उनको लय गुम्यो, जसको प्रत्यक्ष असर नेपाली टोलीको प्रदर्शनमा देखियो। टोलीको आत्मविश्वास डगमगायो, र जितका लागि सधैं संघर्ष गरिरहने नेपाल अझै कठिन मोडमा पुग्यो। तर, नियतिले फेरि एकपटक सन्दीपलाई मौका दिएको छ, र उनले त्यो मौकालाई दुवै हातले सदुपयोग गरेका छन्। हालैको स्कटल्याण्ड भ्रमणले उनको पुरानै लयको झल्को दिएको छ, जसले नेपाली क्रिकेटप्रेमीमा नयाँ आशा सञ्चार गरेको छ।

स्कटल्याण्डमा सन्दीपको जादुः एक नयाँ सुरुवात

स्कटल्याण्डको डन्डीस्थित टिटवुडमा हिजो बुधबार राती नेपाली राष्ट्रिय पुरुष क्रिकेट टोलीले त्रिकोणात्मक टी–२० आई सिरिजको तेस्रो खेलमा घरेलु टोली स्कटल्याण्डलाई २ विकेटले हरायो। यो जित नेपालका लागि सिरिजमा पहिलो थियो, र यसले टोलीलाई अंक तालिकाको दोस्रो स्थानमा उकाल्दै नेपाल, नेदरल्यान्ड्स र स्कटल्याण्ड तीनै टोलीको समान २–२ अंक बनायो। यो जित मात्र थिएन, यो सन्दीप लामिछानेको पुनरागमनको घोषणा थियो।

खेलमा सन्दीपले ४ ओभरमा १ मेडनसहित मात्र ११ रन खर्चेर ४ महत्वपुर्ण विकेट लिए। उनको बलिङ यति सटीक थियो कि स्कटल्याण्डका ब्याट्सम्यानहरूले रन बनाउन संघर्ष गरे। उनले १३ औं ओभरको दोस्रो बलमा कप्तान म्याट क्रसलाई बोल्ड गरेर टोलीलाई ठूलो राहत दिए।
त्यसलगत्तै, क्रिस मक्ब्राइडलाई पहिलो बलमै बोल्ड गर्दै सन्दीपले लगातार विकेट लिए र त्यो ओभरमा मेडन पनि राखे। यो प्रदर्शनले उनको मानसिक दृढता र खेल कौशल दुवैको प्रमाण दियो। स्कटल्याण्डको आठौं विकेट पनि सन्दीपकै नाममा रह्यो जब उनले सफियान सरिफलाई गुगलीमा फसाए। उनको यो स्पेलले स्कटल्याण्डलाई ९७ रनमा समेट्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्यो, जुन नेपालको जितको आधार बन्यो।

स्कटल्याण्डमाथि रोमाञ्चक जित र नेपाली ब्याटिङको संघर्ष

स्कटल्याण्डले दिएको ९८ रनको सामान्य लक्ष्य पछ्याउँदै गर्दा पनि नेपाललाई सहज भएन। एक समय ३८–३ को स्थितिमा पुगेको नेपाललाई कुशल भुर्तेलको ३० रनको योगदानले केही राहत दियो। तर, लोकेश बम, अनिल साह र कप्तान रोहित पौडेल चाँडै आउट भएका थिए। कुशल १३ औं ओभरमा आउट हुँदा नेपाल ६०–४ को स्थितिमा पुगेको थियो, जसले दबाब अझ बढायो। त्यसपछि दीपेन्द्र सिंह ऐरी (१४), बासिर अहमद (१३), रुपेश सिंह (६) र किरण ठगुन्ना (१०) ले केही आशा जगाए। तर, खेलको अन्त्यसम्म पनि रन बनाउन संघर्ष जारी रह्यो। अन्ततः, करण केसी ३ रनमा नटआउट रहँदा सन्दीप लामिछानेले पहिलो बलमै विजयी सिंगल लिएर नेपाललाई जित दिलाए। यो जितले टोलीको आत्मविश्वास बढाए पनि ब्याटिङमा सुधारको आवश्यकता अझै प्रस्ट देखियो।

नेदरल्यान्ड्सविरुद्धको ऐतिहासिक ‘कार्डियाक किड्स’ प्रदर्शन

स्कटल्याण्डमाथिको जितअघि, नेपालले नेदरल्यान्ड्ससँगको खेलमा क्रिकेट इतिहासकै एक अविस्मरणीय र नाटकीय क्षणको अनुभव ग¥यो। २०८१ असार २ (जुन १६) को सो खेल तेस्रो सुपर ओभरसम्म पुग्यो, जुन विश्व क्रिकेटमा अहिलेसम्मकै दुर्लभ घटना हो। नेपाली क्रिकेट टोलीलाई ‘कार्डियाक किड्स’ भनिन्छ, किनकि उनीहरूका खेल सधैं यति उतारचढावले भरिएका हुन्छन् कि दर्शकको मुटुको धड्कन बढ्छ।
नेदरल्यान्ड्सविरुद्धको खेल यसको उत्कृष्ट उदाहरण बन्यो। यसले नेपाली टोलीका दुई विशेषताहरू उजागर ग¥योः अन्तिम बलसम्म हार नमान्ने अदम्य भावना, र हातमा आइसकेको जित अन्तिम क्षणमा फुत्काइदिने अप्रत्याशित प्रवृत्ति।

ग्लास्गोमा भएको सो खेलमा नेपालले टस जितेर पहिले बलिङ गर्दै नेदरल्यान्ड्सलाई १५२ रनमा रोक्यो। यो स्कोर औसतभन्दा कमजोर मानिन्थ्यो र नेपालले सहजै पछ्याउनुपर्ने थियो। तर, नेपालको ब्याटिङमा देखिएको कमजोरीले खेललाई जटिल बनायो। ९ रनमा २ विकेट गुमाएर खराब सुरुवात गरे पनि कुशल भुर्तेल (३४) र कप्तान रोहित पौडेल (४०) ले टोलीलाई सम्हाले। तर, मध्यक्रममा दीपेन्द्र सिंह ऐरी (३), किरण ठगुन्ना (१५) र रुपेश सिंह (१९) ले अपेक्षित प्रदर्शन गर्न सकेनन्। अन्तिम ओभरमा नेपाललाई १६ रन चाहिएको अवस्थामा नन्दन यादवले अन्तिम चार बलमा दुई बाउन्ड्रीसहित १२ रन हानेर स्कोर बराबरी गरे, जसले गर्दा खेल पहिलो सुपर ओभरमा पुग्यो। नेदरल्यान्ड्सले जितको खुसी मनाउन लागेको बेला नन्दनको चौकाले उनीहरूलाई स्तब्ध बनायो।

पहिलो सुपर ओभरमा नेपालले कुशल भुर्तेलको २ छक्का र १ चौकासहित १९ रनको बलियो स्कोर खडा ग¥यो। यो स्कोर रक्षा गर्ने जिम्मेवारी करण केसीलाई दिइयो। करणले पहिलो बलमै छक्का खाए पनि त्यसपछिका तीन बलमा रन रोकेका थिए। तर, क्रिकेटमा असम्भव भन्ने केही हुँदैन। दबाबको स्थितिमा रन खन्याउने बलरका रूपमा चिनिएका करणले नेदरल्यान्ड्सका म्याक्स ओ डोउडलाई अन्तिम २ बलमा चौका र छक्का हान्न दिए, जसले गर्दा स्कोर फेरि बराबरी भयो र खेल दोस्रो सुपर ओभरमा धकेलियो। यो क्षणले नेपाली क्रिकेटप्रेमीलाई स्तब्ध बनायो।

दोस्रो सुपर ओभरमा नेदरल्यान्ड्सले ललित राजवंशीको बलिङमा १७ रन बनायो। ललित किफायती स्पिनर भए पनि सुपर ओभरको दबाबमा उनी केही डगमगाए। नेपाललाई जितका लागि १८ रन चाहिएको थियो। रोहित पौडेलले पहिलो बलमा छक्का हाने र दीपेन्द्र सिंह ऐरीले चौका प्रहार गरे। तीन बलमा ७ रन चाहिएको अवस्थामा नेपाल जितको नजिक पुगेको जस्तो देखियो। तर, दीपेन्द्रले चौथो र पाँचौं बल डट खेले, जसले गर्दा खेल फेरि नेदरल्यान्ड्सतिर मोडियो।
अन्तिम बलमा छक्का हान्दा मात्र खेल बराबरी हुन सक्थ्यो। दीपेन्द्रले शानदार छक्का हानेर फेरि खेल बराबरी गराए, जसले गर्दा तेस्रो सुपर ओभरमा प्रवेश भयो। यो क्षण अविश्वसनीय थियो, र यसले नेपाली क्रिकेटको रोमाञ्चकतालाई नयाँ उचाइमा पु¥यायो।

तर, तेस्रो सुपर ओभर भने ‘एन्टिक्लाइमेक्स’ हुन पुग्यो। नेपालले पहिले ब्याटिङ गर्दा रोहित पौडेल पहिलो बलमै आउट भए। त्यसपछि डेब्यूटेन्ट रुपेश सिंहलाई ब्याटिङमा पठाइयो, जसले दुई डट बल खेलेर अर्को बलमा आउट भए। नेपालले कुनै रन जोड्न सकेन। नेदरल्यान्ड्सलाई जितका लागि एक रन चाहिएकोमा माइकल लेभिटले सन्दीप लामिछानेलाई छक्का हानेर खेल समाप्त गरे।

हारको समीक्षा र भविष्यको बाटो

यो हार धेरैका लागि पीडादायी थियो, किनकि नेपाल पटक–पटक जितको नजिक पुगेर पनि सफल हुन सकेन। टिम छनोटदेखि सुपर ओभरमा खेलाडी छनोटसम्ममा गरिएका केही त्रुटिहरू यो हारको जिम्मेवार मानिएका छन्।
यस त्रिकोणात्मक सिरिजलाई टी–२० विश्वकप छनोट प्रतियोगिताको तयारीका रूपमा लिइए पनि, एकैपटक तीन अनुभवहीन खेलाडी (लोकेश बम, किरण ठगुन्ना र रुपेश सिंह) लाई प्लेइङ ११ मा समावेश गर्नुले टोलीको सन्तुलनमा असर पारेको देखिन्छ। सोमपाल कामी र गुल्शन झा जस्ता प्रमुख अलराउन्डरको अनुपस्थितिमा आरिफ शेख र बसिर अहमदजस्ता अनुभवी र आशालाग्दा खेलाडीलाई मौका नदिनु पनि रणनीतिक कमजोरी मानियो। तेस्रो सुपर ओभरमा रुपेश सिंहलाई पठाउनुको सट्टा अनिल साह वा लोकेश बम जस्ता बाउन्ड्री हिटरलाई अवसर दिन सकिन्थ्यो भन्ने तर्क पनि आएको छ।

जे होस्, यो ऐतिहासिक खेलले नेपाली क्रिकेटको एउटा नयाँ आयाम खोल्यो। हारले दुखी बनाए पनि, आफूभन्दा माथिल्लो दर्जाका टोलीहरूसँग यसरी कडा प्रतिस्पर्धा गर्नु नेपाली क्रिकेटका लागि सन्तोषको विषय हो। यसले टोलीको मानसिक दृढता र अन्तिमसम्म लड्ने भावनालाई उजागर गरेको छ।

सन्दीपको लय फिर्ती र नेपाली क्रिकेटको आशा

सन्दीप लामिछानेको स्कटल्याण्डविरुद्धको प्रदर्शनले उनको लय फर्किएको स्पष्ट संकेत दिएको छ। उनी जस्ता विश्वस्तरीय लेग स्पिनरको लयमा फर्कनु नेपाली क्रिकेटका लागि ठूलो उपलब्धि हो। उनको जादुमय स्पिनले टोलीको बलिङ आक्रमणलाई अझ धारिलो बनाउँछ र प्रतिद्वन्द्वी टोलीका लागि चुनौती खडा गर्छ।
मैदानबाहिरका व्यक्तिगत संघर्षले उनको प्रदर्शनमा असर पारेको भए पनि, अहिले उनले फेरि एकपटक मैदानमा आफ्नो उत्कृष्टता प्रमाणित गरेका छन्। उनको यो पुनरागमनले नेपाली टोलीको आत्मविश्वासलाई मात्र बढाउँदैन, यसले लाखौं नेपाली क्रिकेटप्रेमीलाई फेरि एकपटक ठूला सपना देख्ने अवसर पनि दिन्छ।

नेपाली क्रिकेट सधैं संघर्षशील छ, तर यसको आत्मा कहिल्यै मर्दैन। खेलाडीहरूको लगनशीलता, समर्थकहरूको अटुट माया, र अब सन्दीपको पुनरागमनले नेपाली क्रिकेटलाई अझ उचाइमा पु¥याउनेछ भन्ने आशा गर्न सकिन्छ। आगामी टी–२० विश्वकप छनोट प्रतियोगितामा यो लयलाई कायम राख्दै उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्न सकेमा, नेपाली क्रिकेटले फेरि एकपटक विश्वसामु आफ्नो उपस्थिति दर्ता गराउन सक्नेछ। यो यात्रा सहज छैन, तर नेपाली टोलीका ‘कार्डियाक किड्स’ ले हरेक चुनौतीलाई सामना गर्दै अगाडि बढ्नेछन् भन्नेमा विश्वास गर्न सकिन्छ।

नेपाली क्रिकेटको यो कथामा, सन्दीपको पुनरागमन एउटा महत्त्वपूर्ण अध्याय हो। यो अध्यायले आशा र सम्भावनाको नयाँ मार्ग प्रशस्त गरेको छ, र हामी सबै नेपाली क्रिकेटप्रेमी यही आशामा बाँचेका छौ कि हाम्रो टोलीले एकदिन अवश्य विश्व क्रिकेटमा आफ्नो बलियो छाप छोड्नेछ।

– राम दत्त जोशी