काठमाडौँ । सिन्धुलीको गोलन्जोर गाउँपालिका-६, भण्डास बिप्पर कटेरी। पहाडको काखमा, अलिक एकान्तमा बसेको यो गाउँको नाम धेरैले सुनेका पनि थिएनन्। तर आज, यही गाउँको एउटा डिलमा छाएको भयानक सन्नाटाले सिङ्गो देशको ध्यान तानेको छ। यो सन्नाटा उर्मिला हायुको रित्तो घरले जन्माएको हो, जहाँ सोमबारदेखि जीवनको कुनै संकेत छैन। यो सामान्य सुनसान होइन, यो एउटा रहस्यको गहिरो खाडल हो, जसमा एक, दुई होइन, पूरै १६ जनाको एउटा हाँस्दै-खेल्दै गरेको परिवार एकाएक बेपत्ता भएको छ ।
हरेक बिहान झिसमिसेमै उर्मिलाको घरमा चहलपहल सुरु हुन्थ्यो। भैंसी दुहुने आवाज, बाख्राको म्याँ-म्याँ, छोराछोरीहरूको हाँसो र कामको चटारो…। तर सोमबारको बिहान फरक थियो। घाम लागिसक्दा पनि घरबाट कुनै आवाज आएन। छिमेकीहरूको मनमा चिसो पस्यो। केही अनिष्टको आशंकामा जब उनीहरू उर्मिलाको घर पुगे, त्यहाँको दृश्यले उनीहरूको मुटु नै हल्लाइदियो।
घरको ढोका खुल्लै थियो। आँगनमा कुकुर मालिकको बाटो हेरेर बसिरहेको थियो, खोरमा बाख्राहरू छटपटाइरहेका थिए। तर घरको मुटु, भान्साघर भने जलेर खरानीको थुप्रोमा परिणत भएको थियो। घरभित्र कोही थिएन।
परिवारका १६ जना सदस्य—उर्मिला, उनका छोराछोरी, ज्वाइँ, बुहारी र नातिनातिनी—सबै रहस्यमय तरिकाले हराएका थिए। उनीहरूले लगाएका चप्पल र केही पुराना कपडाबाहेक त्यहाँ केही थिएन। यो कुनै फिल्मी कथाजस्तै थियो, तर यो एउटा गरिब हायु परिवारको वास्तविक जीवनको त्रासदी थियो।
यो रहस्यको जड बुझ्न उर्मिलाको विगतमा फर्कनुपर्छ। तीन वर्षअघि श्रीमान् बितेपछि ५२ वर्षीया उर्मिलाको काँधमा १६ जनाको जम्बो परिवार पाल्ने जिम्मेवारी आइलाग्यो। श्रीमानको काजकिरिया र त्यसपछिको गर्जो टार्न उनी ऋणको दलदलमा फस्दै गइन्। बैंक, वित्तीय संस्था र साहुमहाजनको ऋणले उनलाई निदाउन दिएको थिएन। छिमेकीहरूका अनुसार, ऋण उठाउन आउनेहरू घरमै आएर मानसिक तनाव दिन्थे, जसले गर्दा परिवार सधैं त्रसित रहन्थ्यो।
यही आर्थिक संकटको अँध्यारो सुरुङमा उनीहरूका लागि एउटा उज्यालो देखा परेको थियो—सरकारले दिने सामाजिक सुरक्षा भत्ता। लोपोन्मुख हायु समुदायका सदस्यलाई सरकारले मासिक ४,००० रुपैयाँ भत्ता दिन्छ। तीन महिनाको एकमुष्ट रकमका दरले १५ जना सदस्यको १ लाख ८० हजार रुपैयाँ उनीहरूले साउन ९ गते मात्रै बुझेका थिए। यो पैसाले ऋण तिरेर सुखको सास फेर्ने सपना परिवारले देखेको थियो। तर, आज सबैको मनमा एउटै प्रश्न छ— के त्यही पैसा उनीहरूको मुक्तिको बाटो बन्यो वा विनाशको कारण?
चार सम्भावना, एउटै रहस्य!
प्रहरी र स्थानीयहरू यो घटनालाई विभिन्न कोणबाट हेरिरहेका छन्। मुख्यतया चारवटा परिदृश्यमाथि अनुमानहरू केन्द्रित छन्:
१. ऋणबाट मुक्तिको लागि सुनियोजित बसाइँसराइ
यो सबैभन्दा बलियो सम्भावना हो। निरन्तरको मानसिक यातना र ऋणको भारीबाट उम्किन उनीहरूले भत्ताको पैसा लिएर कतै टाढा भाग्ने योजना बनाएको हुन सक्छ। केही दिनअघि मात्र सुँगुर काटेर बेच्नु र मासु खानुले पनि कतै जानुअघि सम्पत्ति मिलाएको जस्तो देखिन्छ। परिवारका सबै सदस्य सँगै हुनुले यो कुनै बाहिरी आक्रमण नभई आन्तरिक योजनामा भएको हुन सक्ने संकेत गर्छ। सायद उनीहरू भारत वा नेपालकै कुनै नौलो ठाउँमा नयाँ जीवन सुरु गर्न गए, जहाँ पुरानो जीवनको छायाले उनीहरूलाई नसमातोस्। भान्सामा लागेको आगो ध्यान भड्काउन वा कुनै प्रमाण नष्ट गर्न जानीजानी लगाइएको पनि हुन सक्छ।
२. सामूहिक अपहरणको डरलाग्दो आशंका
हायु परिवारले ठूलो रकम बुझेको कुरा ऋण दिने वा कुनै आपराधिक समूहलाई थाहा भएको हुन सक्छ। त्यही पैसा लुट्न उनीहरूलाई अपहरण गरिएको हो कि भन्ने आशंकालाई पनि नकार्न सकिँदैन। घरको एकान्तपन र जलेको भान्साले कुनै झडप वा हिंसा भएको हुन सक्ने संकेत दिन्छ। तर, १६ जना मानिसलाई कुनै प्रमाण नछोडी एकैपटक अपहरण गर्नु असम्भवजस्तै देखिन्छ। यदि यस्तो हो भने, यो एउटा ठूलो र संगठित अपराध हो।
३. चरम निराशाको अन्तिम बाटो
यो सबैभन्दा दर्दनाक सम्भावना हो। ऋणको पासोबाट कहिल्यै उम्किन नसकिने देखेर र सामाजिक अपमानको डरले परिवारले कुनै सामूहिक अप्रिय कदम उठाएको हो कि? यो सोच्दा मात्र पनि मन काँप्छ। तर, अहिलेसम्म कुनै त्यस्तो संकेत नभेटिएकाले प्रहरीले यो सम्भावनालाई बलियो मानेको छैन।
४. रामेछाप कनेक्सन र प्रहरीको दौडधुप
प्रहरीले प्राविधिक अनुसन्धानबाट परिवारका सदस्यको मोबाइलको अन्तिम लोकेसन रामेछापको सिमन्दीछापमा देखाएको छ। रामेछाप हायु जातिको बाक्लो बसोबास भएको क्षेत्र हो। यो परिवार त्यहाँ कुनै आफन्तकहाँ शरण लिन गएको हुन सक्ने अनुमानमा प्रहरीले रामेछापका हायु बस्तीहरूमा घर-घरमा सोधपुछ गरिरहेको छ। यद्यपि, प्रहरीले सिमन्दीछापको टावरले गोलन्जोरलाई पनि भेट्ने हुँदा उनीहरू घरमै हुँदा पनि लोकेसन रामेछाप देखाएको हुन सक्ने प्राविधिक पक्षबारे पनि सचेत गराएको छ। तर, यो नै अहिले प्रहरीसँग भएको सबैभन्दा ठोस ‘लिड’ हो।
एकातिर एउटा लोपोन्मुख समुदायको पूरै परिवार हराउँदा देश तरंगित छ, अर्कोतिर त्यही पालिकाका प्रमुख शंकरराज बरालको गैरजिम्मेवारपूर्ण व्यवहारले सबैलाई आक्रोशित बनाएको छ। नागरिकको अभिभावक मानिने स्थानीय सरकार प्रमुखले यति ठूलो मानवीय संकटमा देखाएको लाचारी र बेवास्ता अक्षम्य छ। घटनाबारे बुझ्न खोज्दा अध्यक्ष बरालले “बाहिर छु” र “मिडियामा जे आएको छ, त्यही हो” भन्दै पन्छिनुले उनको संवेदनहीनताको पराकाष्ठा देखाउँछ। आफ्नो पालिकाका एक वर्षीय शिशुदेखि वृद्धसम्म १६ जना नागरिक बेपत्ता हुँदा ‘बेखबर’ र ‘गैरजिम्मेवार’ बन्नुले स्थानीय सरकारको औचित्यमाथि नै गम्भीर प्रश्न उठाएको छ।
सम्पर्कविहीन भएका व्यक्तिहरू:
१. ५२ वर्षीया उर्मिला हायु
२. ३९ वर्षीया उषा हायु (छोरी)
३. २९ वर्षीय राजु हायु (छोरा)
४. २८ वर्षीया अस्मिता हायु (बुहारी)
५. २६ वर्षीया कमला हायु (छोरी)
६. २४ वर्षीय हिमाल हायु (छोरा)
७. २३ वर्षीया कोमलमाया हायु (छोरी)
८. २१ वर्षीया सुजता हायु (छोरी)
९. १६ वर्षीय लालबहादुर हायु (छोरा)
१०. १४ वर्षीय वेगबहादुर हायु (छोरा)
११. १२ वर्षीय सवर्ण हायु (छोरा)
१२. ११ वर्षीय लक्षमण हायु (छोरा)
१३. १० वर्षीया ओमकुमारी हायु (छोरी)
१४. ४ वर्षीया रियासा हायु (नातिनी)
१५. १ वर्षीय अर्जुन हायु (नाति)
१६. एकजना ज्वाइँ (नाम नखुलेको)
माथि प्रकाशित समाचारमा गाउँपालिका अध्यक्ष शंकर राज बरालको फोटोको ठाउँमा भुलवश अर्कै फोटो प्रकाशित हुन गएकोमा हामी क्षमाप्रार्थी छौँ। उक्त त्रुटिलाई सच्याइएको छ।
– सम्पादक
