काठमाडौँ । “म मर्ने हुँ अब, म सक्दै न।” यो सन्देशसँगै सलको पासोको तस्बिर। कञ्चनपुरकी १७ वर्षीया सम्झना भट्टले आफ्नो मृत्युभन्दा केही घण्टाअघि एक साथीलाई पठाएको अन्तिम म्यासेज हो यो। आइतबार साँझ, आफ्नो सपनाको घर हुनुपर्ने ठाउँ, श्रीमानको घरको सुत्ने कोठामा उनी झुन्डिएको अवस्थामा फेला परिन्। उनको मृत्युको खबरसँगै भाइरल भएको यो अन्तिम सन्देशले सामाजिक सञ्जालमा व्यापक चर्चा पाइरहेको छ।

“मर्छु म अब।” यो तीन शब्दको वाक्य १७ वर्षीया सम्झनाको सम्पूर्ण जीवनको पीडा, निराशा र हारको सार थियो। आफ्नो साथीलाई सम्झनाले पठाएको त्यो सन्देशमा उनले श्रीमानको यातना अब सहन नसक्ने बताएकी छिन्। यतिमात्र होइन, सम्झनाले म्यासेन्जरमा साथीलाई मृत्युको कारण समेत लेखेकी छिन्। “श्रीमानको यातना अब सहन नसक्ने भएँ।” यो म्यासेजले नै उनको शारीरिक र मानसिक अवस्था कति जर्जर भइसकेको थियो भन्ने सहजै अनुमान लगाउन सकिन्छ। अहिले सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको यो स्क्रिनसटले एउटा तरंग पैदा गरेको छ। आम मानिसहरूले निष्पक्ष छानबिन र दोषीलाई कडा कारबाहीको माग गरिरहेका छन्। तर प्रश्न उठ्छ, के यो दबाबले सम्झनालाई न्याय दिलाउन सक्ला? प्रहरीले मृतकका श्रीमान् पवन भट्ट, ससुरा हरिदत्त भट्ट र सासू किरण भट्टलाई आत्महत्या दुरुत्साहनको आरोपमा पक्राउ गरी अनुसन्धान अगाडि बढाएको छ। तर के यो पर्याप्त छ? के यो घटना केवल आत्महत्या दुरुत्साहन हो, वा योजनाबद्ध हिंसाको परिणाम हो, जसलाई हत्या सरह मान्नुपर्छ?

सम्झनाको कथा १३ वर्षको कलिलो उमेरमा पलाएको प्रेमबाट सुरु भएको थियो, जुन उमेरमा संसार रंगीन र सपनाहरू अपार देखिन्छन्। पवन भट्टसँगको उनको प्रेम सम्बन्धले करिब छ महिनाअघि मात्रै विवाहको रूप लिएको थियो। बाल्यकालदेखि नै बुनेको प्रेमको सपना साकार हुँदा सम्झनाले सायद एउटा सुन्दर र सुरक्षित भविष्यको कल्पना गरेकी थिइन्, जहाँ प्रेम थियो, साथ थियो, सम्मान थियो र दुःख–सुखमा आडभरोसा थियो। तर, विवाहको केही समय नबित्दै उनको सपनाको संसारमाथि यथार्थको कालो बादल मडारिन थाल्यो। जुन प्रेमले उनलाई घर छोडेर नयाँ जीवन सुरु गर्न प्रेरित गरÞ्यो, त्यही प्रेम विवाहपछि आज आएर उनको लागि काल बन्यो ।

माइती पक्षका अनुसार, विवाहपछि सम्झनाको जीवनमा ‘दाइजो’ नामक सामाजिक क्यान्सरले प्रवेश गरÞ्यो। पवन र उनको परिवारले दाइजो कम ल्याएको, माइतीबाट धनसम्पत्ति नल्याएको जस्ता निहुँमा उनीमाथि शारीरिक र मानसिक यातनाको श्रृंखला सुरु गरे। कलिलो उमेरमा प्रेमको सपना देखेकी सम्झनाका लागि यो सबै असह्य थियो। श्रीमान्, जसलाई उनले आफ्नो संसार मानेकी थिइन्, उसैको हातबाट दिनहुँको कुटपिट, गालीगलौज र मानसिक तनावले उनलाई भित्रभित्रै खोक्रो बनाउँदै लग्यो। उनको हरेक दिन डर, पीडा र अपमानमा बित्न थाल्यो।
जुन घरलाई उनले आफ्नो सम्झेकी थिइन्, त्यो घर उनका लागि यातनागृह बन्यो। उनको शरीरमा लागेका चोटहरूभन्दा गहिरो चोट उनको आत्मामा लागेको थियो, जसको कुनै उपचार थिएन। उनले जुन माया र सुरक्षाको अपेक्षा गरेकी थिइन्, त्यसको बदलामा उनले केवल घृणा र हिंसा पाइन्।

मृत्युभन्दा ठीक एक दिनअघि, शनिबार, सम्झनाले सायद आफ्नो जीवन बचाउने अन्तिम र सबैभन्दा साहसी प्रयास गरेकी थिइन्। श्रीमानको निरन्तरको कुटपिटबाट आजित भएपछि, शरीरमा लागेका नीलडाम र मनमा बोकेको अथाह पीडासहित उनी न्यायको आशामा इलाका प्रहरी कार्यालय, बेलडाँडी पुगिन्। यो उनको साहसको कदम थियो, एउटा गुहार थियो, राज्यको निकायमा पुग्नु भनेको आफू सुरक्षित भइन्छ भन्ने विश्वास गर्नु हो। तर, त्यहाँ जे भयो, त्यसले हाम्रो प्रणालीको असफलता र संवेदनहीनतालाई उदाङ्गो पार्छ। प्रहरीले घरेलु हिंसाको गम्भीर उजुरीलाई फौजदारी अपराधको रूपमा लिनुको सट्टा, यसलाई एउटा सामान्य “श्रीमान्–श्रीमतीको झगडा“ को रूपमा लियो। पीडक श्रीमान् पवनलाई बोलाइयो, तर उनलाई हिरासतमा राखेर अनुसन्धान गर्नुको सट्टा, दुवैलाई “सम्झाई–बुझाई“ घर पठाइयो। “अब उप्रान्त कुटपिट नगर्ने“ भन्ने एउटा खोक्रो वाचाको भरमा पवनलाई छाडियो।

सम्झनाले राज्यको जुन निकायमाथि अन्तिम भरोसा गरेकी थिइन्, त्यसले पनि उनलाई उही यातनागृहमा, उही पीडकको साथमा फर्काइदियो। यो “सम्झौता“ उनको मृत्युको वारेन्ट जस्तै बन्यो। प्रहरी चौकीबाट फर्केको २४ घण्टा पनि नबित्दै सम्झनाको लाश आफ्नै कोठामा भेटियो। सम्झनाको मृत्यु एउटा व्यक्ति गुम्नु मात्र होइन, यो हाम्रो सामाजिक चेतना, हाम्रो न्याय प्रणाली र हाम्रो मानवताको असफलताको प्रतीक हो। जबसम्म हामी दाइजो प्रथा र घरेलु हिंसालाई सामाजिक कलंकको रूपमा हेर्दैनौं र यसका विरुद्ध शून्य सहनशीलता अपनाउँदैनौं, तबसम्म सम्झना जस्ता अनगिन्ती छोरीहरू, बुहारीहरू र दिदीबहिनीहरू प्रेमको भ्रममा परेर मृत्युको अँध्यारोमा हराइरहनेछन्। उनको अन्तिम सन्देश, “म सक्दै न,“ हाम्रो लागि एउटा चेतावनी हो—अब हामीले यो अन्याय, यो हिंसा र यो मौनतालाई “सक्दै न“ भन्नैपर्छ। सम्झनाको चिताको आगोसँगै हाम्रो समाजको पुरानो र रोगी मानसिकता पनि जल्नुपर्छ, ताकि भविष्यका सम्झनाहरूले बाँच्न सकून्।

“म मर्ने हुँ अब, म सक्दै न।” सम्झनाको यो सन्देश अहिले जिल्ला प्रहरी कार्यालय, कञ्चनपुरको अनुसन्धान फाइलको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अंश बनेको छ। आइतबार आफ्नै कोठामा झुन्डिएको अवस्थामा भेटिएकी सम्झनाको मृत्युले आत्महत्या र हत्याको दोसाँधमा एक बहस सिर्जना गरेको छ। उनले मृत्युअघि साथीलाई पठाएको म्यासेज र सलको पासोको तस्बिर अहिले सामाजिक सञ्जालको भाइरल कन्टेन्ट मात्र नभएर, यो प्रकरणको सबैभन्दा बलियो डिजिटल प्रमाण बनेको छ, जसले प्रहरी अनुसन्धान, कानुनी प्रक्रिया र न्यायको भविष्यलाई नै निर्देशित गरिरहेको छ।
घटनाको प्रकृति प्रथम दृष्टिमै हेर्दा यो आत्महत्या जस्तो देखिन्छ। तर, परिस्थितिजन्य प्रमाण, माइती पक्षको किटानी जाहेरी र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण, सम्झनाको आफ्नै अन्तिम सन्देशले यसलाई हत्याको शंकाको घेरामा तानेको छ। माइती पक्षले सम्झनाको मृत्युको पछाडि श्रीमान् पवन भट्ट र उनको परिवारको निरन्तरको शारीरिक तथा मानसिक यातना नै प्रमुख कारण रहेको आरोप लगाएको छ। यही जाहेरीका आधारमा प्रहरीले तत्काल कारबाही अगाडि बढाउँदै मृतकका श्रीमान् २४ वर्षीय पवन भट्ट, ससुरा हरिदत्त भट्ट र सासू किरण भट्टलाई पक्राउ गरेको छ।
जिल्ला प्रहरी कार्यालय कञ्चनपुरका प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) सागर बोहराका अनुसार, “आत्महत्या गर्न दुरुत्साहन“ गरेको कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ।

१७ वर्षीया सम्झना भट्टको “म सक्दै न“ भन्ने अन्तिम सन्देशसहितको मृत्यु, केवल आत्महत्या नभएर प्रेम विवाहपछि दाइजोका नाममा भएको क्रूर घरेलु हिंसा र राज्य संयन्त्रको चरम असफलताको दर्दनाक परिणाम हो। मृत्युभन्दा एक दिनअघि प्रहरीले उनको उजुरीलाई ‘श्रीमान्–श्रीमतीको झगडा’ भन्दै घर फर्काइदिनुले यो घटनालाई आत्महत्या दुरुत्साहनभन्दा हत्या सरहको गम्भीर अपराधको बहसतर्फ धकेलेको छ। सम्झनाको यो अन्त्यले हाम्रो समाजमा जरा गाडेको दाइजो प्रथा, घरेलु हिंसाप्रतिको उदासीनता र न्याय प्रणालीको संवेदनहीनतामाथि एक शक्तिशाली प्रश्न उठाएको छ, जसको न्यायोचित सम्बोधनका लागि दोषीलाई कडा कारबाही र प्रणालीगत सुधार अत्यावश्यक छ।